Αποτελεί αιτία ανησυχίας και προβληματισμού για πολλούς γονείς τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Η Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ADHD)1 διαγιγνώσκεται καθημερινά σε όλο και περισσότερα παιδιά και εφήβους. Κάποια από τα γνωστά πλέον συμπτώματά της περιλαμβάνουν ανησυχία, υπερκινητικότητα, αδυναμία συγκέντρωσης σε μία ασχολία για πάνω από 5 λεπτά, αδυναμία ολοκλήρωσης ενός έργου ή μίας εργασίας, παρορμητικότητα, αφηρημάδα, δυσκολία στην οργάνωση δραστηριοτήτων, αναβλητικότητα

Στο Μέρος Ά κάναμε μία σύντομη περιγραφή κάποιων βασικών συμπτωμάτων του Πανικού βάσει της οπτικής γωνίας ατόμων που τον έχουν βιώσει και περιγράψει. Τι γίνεται, λοιπόν, όταν κάποιος διαπιστώσει πως αυτή η εικόνα ταιριάζει σε δικά του βιώματα; Πώς μπορεί να το διαχειριστεί; Είναι μία κατάσταση που αντιμετωπίζεται;

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως ο Πανικός αγγίζει καθημερινά έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό ατόμων, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα των δυτικών κοινωνιών. Ειδικότερα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός τον οποίον αγγίζει έχει αυξηθεί δραματικά, ιδίως μεταξύ 17 και 44 ετών, ανεξαρτήτως φύλου, αν και στις γυναίκες η συχνότητα εμφάνισης είναι 2,5 με 3 φορές μεγαλύτερη από ότι στους άνδρες. Επιπλέον, η συχνότητα εμφάνισης είναι μικρότερη για όσους εργάζονται, είναι παντρεμένοι και δεν διαμένουν μόνοι τους.

Υπολογίζεται πως πολύ συχνά ο Πανικός αλλά και άλλες Αγχώδεις Διαταραχές, όπως η Αγοραφοβία και η Κοινωνική Φοβία δεν διαγιγνώσκονται, με αποτέλεσμα να μην τίθεται σε διαδικασία θεραπείας ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που υποφέρει από αυτές.

 Εμφανίζεται αργά – αργά και σταδιακά, με τέτοια επιδέξια ησυχία, ώστε ακόμα όταν έχει πλησιάσει σε απόσταση αναπνοής, ίσως να μην έχουμε ακόμα αντιληφθεί πόσο κοντά μας βρίσκεται. Κι όμως, αδιάψευστα τα ίχνη έχουν ήδη αρχίσει να καταμαρτυρούν την παρουσία του.

Στην αρχή νιώθουμε κάπως περίεργα, σαν μία αδιόρατη αίσθηση δυσφορίας. Αργότερα, συλλαμβάνουμε τον εαυτόν μας να βρίσκεται όλο σε πιο συχνές περιόδους άγχους. Μέρα με την ημέρα, βδομάδα με την εβδομάδα, μήνα με τον μήνα, το άγχος αυξάνεται, για να καταλήξει να γίνει μόνιμος σύντροφος της καθημερινής μας διαβίωσης, δυσβάσταχτο βάρος που συνοδεύει κάθε αγωνιούσα ανάσα μας. Η δυσφορία επίσης μεγενθύνεται, και σχεδόν «ξαφνικά» αρχίζουμε να κατανοούμε πως το μυαλό μας έχει κυριευθεί από πλημμύρα αρνητικών σκέψεων. Κάθε δραστηριότητα της αληθινής μας ζωής μεταφράζεται μέσα στον νού μας σε μία αρνητική σκέψη, η οποία παράγει πολλές άλλες, οι οποίες τροφοδοτούν το άγχος, το οποίο αυξάνει την δυσφορία, η οποία οδηγεί το μυαλό να μεταφράζει κάθε ερέθισμα του περιβάλλοντος που βιώνει σε νέες αρνητικές σκέψεις! Αυτός ο φαύλος κύκλος μοιάζει να μην έχει σταματημό.

Ώσπου μία ημέρα πραγματοποιεί την πρώτη εμφάνισή του. Σχεδόν απροειδοποίητα. «Σχεδόν», διότι εκ των υστέρων θα καταλάβουμε ότι μας είχε ήδη προϊδεάσει. Εκείνην, όμως, την πρώτη φορά μας αισθανόμαστε ότι μας αιφνιδιάζει. Ένα απροσδιόριστο «σφίξιμο» στα άκρα, χέρια και πόδια, μία έντονη εφίδρωση, έντονη ταχυκαρδία, βαθειά αίσθηση δυσφορίας στο στέρνο και σε όλο το σώμα γενικά και η αδικαιολόγητη μα αστείρευτη αίσθηση πως η ζωή μας απειλείται από τον θάνατο. Και για αποκορύφωμα, η ακλόνητη πεποίθηση πως δεν μπορεί κανείς να μας βοηθήσει. Αντιθέτως, πως αν τολμήσουμε να ομολογήσουμε αυτό που νιώθουμε σε άλλους, φοβόμαστε πως θα μας κατακρίνουν, ή δεν θα μας πιστέψουν ή θα μας γελοιοποιήσουν.

 Υπάρχουν πολλών ειδών επαναστάσεις. Επαναστάσεις θορυβώδεις, επαναστάσεις ταραχώδεις, επαναστάσεις που επιφέρουν υλικές καταστροφές, επαναστάσεις που στοιχίζουν ανθρώπινες ζωές, επαναστάσεις που, ενώ υπόσχονται ένα βελτιωμένο μέλλον, βυθίζουν το παρόν σε ζοφερό σκοτάδι.

Όλες αυτές οι επαναστάσεις διαλαλούν σε πολύβουα decibels αιτήματα, αναστατώνουν, αναποδογυρίζουν καθεστώτα και εγείρουν άλλα στην θέση τους. Όταν όμως καταλαγιάσει ο αχός τους, παρ’όλην την αναταραχή που υπήρξε, αντιλαμβάνεται κανείς ότι στην ουσία δεν έχει αλλάξει τίποτε. Ο κορμός των γεγονότων είναι ακριβώς όμοιος μετεπαναστατικά με τον προ-επαναστατικό. Το μόνο που ίσως αλλάζει είναι η φυσιογνωμία των προσώπων – πρωταγωνιστών στα τεκταινόμενα. Αυτό που ονομάζουμε «μετεπαναστατικοί εξουσιαστές».

Τυγχάνει, όμως, να υπάρχει και ένα άλλο είδος επανάστασης, εκείνο το είδος που δεν προσφέρει επουσιώδη δράση, αλλά ουσιώδη βήματα αλλαγής, μία επανάσταση που εγγυάται απτή και ορατή βελτίωση. Είναι σιωπηλή ετούτη η επανάσταση, δεν διαλαλεί την απόφασή της ν’αντισταθεί στο «τελειωμένο» παλαιό καθεστώς, αλλά μήτε την διαπραγματεύεται.

Είναι η επανάσταση του ελάχιστου σταθερού βήματος, το οποίο εκπορεύεται από πηγαία, ανεξάντλητη σταθερότητα και ακεραιότητα. Είναι η επανάσταση του απλού πολίτη, ο οποίος πορεύεται έννομα, αλλά θα αποφασίσει «ξαφνικά» ν’αλλάξει την εφημερίδα που διαβάζει ή την διαδρομή που ακολουθεί καθημερινά για να πάει στην εργασία του. Είναι η επανάσταση του πολίτη που θα τιμήσει με χαιρετισμό εγκάρδιο και ειλικρινή τον οικονομικό μετανάστη των φαναριών. Είναι η επανάσταση του πολίτη που στην θέα των εφήβων με τα σκισμένα τζίν και την λακαρισμένη φράντζα δεν θα νιώσει φόβο, υποτίμηση ή αποστροφή, αλλά θα οραματιστεί την εξασφάλιση του μέλλοντός του μέσα από την συνέχιση της κοινωνίας αυτών των νέων.