Παρακάτω αναφέρουμε ενδεικτικά τα ονόματα κάποιων από τους κυριότερους εκπροσώπους της αγιογραφίας, χωρίς φυσικά να εξαντλούμε τον κατάλογο του πλήθους των μαστόρων, που ταπεινά υπηρέτησαν την τέχνη, επωνύμων και ανωνύμων, μικρών και μεγάλων, των οποίων τα ονόματα είναι γραμμένα στη Βίβλο της Ζωής.

Άγιος Λάζαρος ο Ομολογητής. Έζησε στους χρόνους του εικονομάχου βασιλέως Θεοφίλου. Επειδή ήταν αγιογράφος κατηγορήθηκε στον βασιλιά και υπεβλήθει σε φοβερά βασανιστήρια. Έβαλαν οι δήμιοι στις παλάμες του πυρακτωμένα πέταλα και από την μεγάλη βάσανο έμεινε ως νεκρός. Η Χάρις του Θεού όμως τον φύλαξε. Κατόπιν η βασίλισσα παρακάλεσε τον Θεόφιλο να τον ελευθερώσει όπως και έγινε. Ο Άγιος Λάζαρος πήγε κρυφά στον ναό του Αγίου Προδρόμου του Φοβερού και κατοίκησε εκεί. Ενώ ήταν ακόμη με τις πληγές της φωτιάς, ιστόρησε την εικόνα του Αγ. Προδρόμου, η οποία έκανε πολλά θαύματα. Εορτάζουμε την μνήμη του Αγίου Λαζάρου την ΙΖ' του μηνός Νοεμβρίου.

Δύο είναι οι κύριες αφετηρίες της Βυζαντινής Τέχνης.

Τα ψηφιδωτά, που γνώριζαν παραδοσιακά οι Βυζαντινοί ως Ρωμαίοι τεχνίτες που ήταν, συνεχίζοντας την  ύστερη κλασική και ελληνιστική παράδοση και τα νεκρικά πορτρέτα του Φαγιούμ, που είναι συνέχεια της ελληνιστικής ζωγραφικής στους Ρωμαϊκούς χρόνους, [ύστερη αρχαιότητα 1ος - 2ος μ.Χ. αιώνας.

 

Το 313 μ.Χ. ο Μ. Κωνσταντίνος διατάσσει ανεξιθρησκεία και το 324 μ.χ μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ρωμαικής Αυτοκρατορίας  στα στενά του Βοσπόρου (μετέπειτα Κωνσταντινούπολη 330μ.χ).
Έτσι οι χριστιανοί καλλιτέχνες επιδίδονται απερίσπαστοι πλέον στο έργο τους. Στο πέρασμα των επόμενων χρόνων, ηρωικών ή παρακμιακών για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέσα από θρησκευτικές ζυμώσεις, πνευματικές αναζητήσεις, διχόνοιες, έριδες, αιρέσεις και φωτισμένες Οικουμενικές Συνόδους, προέκυψε αυτό που λέμε σήμερα Βυζαντινή τέχνη της Αγιογραφίας. Τους πρώτους χρόνους, οι ζωγραφικές παραστάσεις περιοριζόταν σε λίγα δειλά σχέδια συμβολικού και διακοσμητικού χαρακτήρα και αν-εικονικές παραστάσεις.

Η πάντιμος τέχνη της Εικονογραφίας της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, είναι μία ιερά τέχνη και λειτουργική, όπως είναι όλαι αι εκκλησιαστικαί τέχναι, όπου έχουν σκοπόν πνευματικόν. Αι άγιαι αυταί τέχναι δεν θέλουν να στολίσουν μόνον τον ναόν με ζωγραφικήν δια να είναι ευχ άριστος και τερπνός εις τους εκκλησιαζομένους, ή να τέρψουν την ακοήν των με την μουσικήν, αλλά να τους ανεβάσουν είς τον μυστικόν κόσμον της πίστεως με την πνευματικήν κλίμακα, όπου έχει διαβαθμίδας ήγουν σκαλούνια, τας ιεράς τέχνας, την υμνολογίαν, την ψαλμωδίαν, τήν οικοδομήν, την αγιογραφίαν και τας λοιπάς τέχνας, οπού συνεργούν, όλες μαζί, εις το να μορφωθή μέσα εις τας ψυχάς των πιστών ο μυστικός Πράδεισος, ο ευωδιάζων με πνευματικήν ευωδίαν. Δια τούτο, τά έργα των εκκλησιαστικών τεχνών της Ανατολικής Εκκλησίας είναι υπομνήματα εις τον θείον λόγον.